Partnerzy portalu iAutomatyka.pl

ZOSTAŃ PARTNEREM PORTALU

Korporacja Mitsubishi Electric, posiadająca 90 lat doświadczenia w zakresie dostarczania niezawodnych, wysokiej jakości innowacyjnych produktów w dziedzinie automatyki przemysłowej, produkcji, marketingu i sprzedaży urządzeń elektrycznych i elektronicznych. Programowalne sterowniki PLC, rozwiązania napędowe, roboty przemysłowe, panele dotykowe, wycinarki laserowe i sterownie CNC firmy Mitsubishi Electric zaliczają się do produktów najwydajniejszych na rynku i gwarantują sukcesy firmy już od ponad 30 lat.

WAGO jest producentem urządzeń automatyki przemysłowej i budynkowej oraz systemów połączeń dla elektrotechniki i elektroniki. Powstanie w 1951 roku firmy WAGO było wyrazem przekonania o słuszności obranego kierunku i stworzyło podwaliny pod dalszy rozwój technologii. Z czasem stała się ona standardem na całym świecie i teraz nie sposób wyobrazić sobie nowoczesnej instalacji elektrycznej czy systemu automatycznego sterowania bez wyrobów WAGO.

Eaton Electric jest producentem najwyższej jakości automatyki przemysłowej, aparatury sygnalizacyjnej, łączeniowej, zabezpieczającej i instalacyjnej oraz systemów rozdziału energii niskiego napięcia. Międzynarodowe nagrody oraz certyfikaty są dowodem, iż produkty Eaton Electric odpowiadają najnowszym standardom bezpieczeństwa i wymaganiom jakości. Wszystkie nasze wyroby gwarantują długoletnie działanie.

Generic selectors
Exact matches only
Szukaj w tytule
Search in content
Szukaj postów i artykułów
Search in pages
Szukaj w katalogu firm
Szukaj ofert pracy

Jak czytać schematy elektryczne? #3 STYCZNIKI

114173 wyświetleń
Stycznik – elektryczny łącznik mechanizmowy, przestawiany w sposób inny niż ręczny, o tylko jednym położeniu spoczynkowym styków ruchomych, zdolny do załączania, wyłączania i przewodzenia prądu w normalnych warunkach pracy obwodu, a także przy przeciążeniach. [1]

Załóżmy, że nie wiem co to stycznik. Czytam powyższą definicję i… dalej nie wiem. Na wstępie postaram się Wam wytłumaczyć czym jest stycznik – po prostu. Następnie przejdziemy do jego symboliki i oznaczeniach tego urządzenia na schematach.


W JAKIM PROGRAMIE RYSOWAĆ SCHEMATY ELEKTRYCZNE ?


 

#0 Co to jest stycznik?

fot 1. Stycznik 3-fazowy

Rys 1. Stycznik 3-fazowy

W poprzedniej lekcji #2 dość szczegółowo zostały opisane przekaźniki elektromagnetyczne. Styczniki można porównać do przekaźników, ponieważ zasada działania jest bardzo podobna: załączając cewkę stycznika zamykają się (zwierają) styki główne stycznika. Główna różnica między przekaźnikiem a stycznikiem polega na tym, że styczniki służą do załączania obwodów głównych (np. silników), natomiast przekaźniki mają za zadanie łączenie obwodów pomocniczych (np. sygnalizacyjnych, sterowniczych).

Poniższa animacja pokazuje stycznik podczas załączenia. Po wysterowaniu cewki (żółta) styki główne stycznika zamykają się (czerwone) i prąd przepływa ze źródła do odbiornika (np. silnika):

A1. Załączenie stycznika
Rys. 2. Załączenie stycznika

Można zatem powiedzieć, że stycznik jest to łącznik, którego zestyki robocze są zamykane przy pomocy elektromagnesu (cewki) i utrzymywane w takim stanie, dopóki napięcie cewki jest odpowiednio wysokie. Po przerwaniu obwodu cewki elektromagnesu następuje opadnięcie zwory (pod wpływem działania sprężyny) i otwarcie zestyków roboczych.

W uproszczeniu stycznik składa się z cewki, styków roboczych (głównych) oraz ze styków dodatkowych/pomocniczych.

Cewka – charakteryzuje się napięciem zasilania. Aby „uruchomić, wyzwolić” cewkę elektryczną należy zasilić ją prądem stałym lub zmiennym w zależności od typu cewki. Najczęściej spotykane cewki ze względu na napięcie zasilania to:

  • 12 VDC , 12 VAC,
  • 24 VDC, 24 VAC,
  • 48 VDC
  • 110 VAC
  • 230 VAC.

Styki robocze – są to styki główne stycznika, najczęściej trzy ze względu na 3-fazowe odbiorniki; normalnie otwarte – zwierne. w stosunku do styków pomocniczych lub styków przekaźnika, styki główne służą do uruchomienia odbiorników silnoprądowych (np. silniki, wentylatory, grzałki).

konfiguracja_stycznika

Dołączane styki pomocnicze

Styki pomocnicze –  mają taką samą rolę jak styki przekaźnika. Służą do przekazywania informacji. Mogą być stykami NO lub NC (patrz lekcja #2). Załączają (NO) lub rozłączają (NC) się razem ze stykami głównymi, zaraz po wysterowaniu cewki. Styki pomocnicze stycznika wykorzystuje do:

  • przekazania informacji o pracy odbiornika, np do sterownika PLC lub zapalając lampkę sygnalizacyjną,
  • blokady załączenia innego stycznika,
  • samo-podtrzymania stycznika,
  • logiki sterowania stycznikami, np. sterowanie kaskadowe,

 

#1 Stycznik VS Przekaźnik

Poniższa tabela przedstawia podsumowanie różnic między stycznikiem a przekaźnikiem:

 

 

STYCZNIKPRZEKAŹNIK
RÓŻNICE

Stycznik 3-fazowyRys. 3 Stycznik 3-fazowy

Przekaźnik-2polowyRys 4. Przekaźnik elektromagnetyczny,
2-polowy
Urządzenie do załączania układów silnoprądowych. Styczniki stosowane są do załączania urządzeń elektrycznych takich jak silniki, grzałki, transformatory itp.Urządzenia, które załączają/przekazują sygnały niskoprądowe lub sygnały o potencjale zerowym. Przekaźniki stosowane są np. do przekazania sygnału do sterownika PLC, załączenia sygnalizacji itp.
Większe rozmiary ze względu na ich przeznaczenieMniejsze rozmiary.
Większa obciążalność prądowa styków głównych stycznika. Styki dodatkowe (o funkcji takiej samej jak styki przekaźnika) mają zazwyczaj mniejszą obciążalność.Mniejsza obciążalność prądowa styków przekaźnika. Prąd roboczy styków przekaźnika zwykle wynosi od 0,5 do 10A.
Stosunkowo mniejsza trwałość przełączeń.Większa trwałość przełączeń.
CECHY WSPÓLNE
  • Podobna zasada działania, podanie napięcia na cewkę uruchomi styki,
  • Cewki mogą mieć takie samo napięcie zasilania.
  • Symbol cewki może być taki sam,
  • Symbole styków dodatkowych stycznika, mogą być takie same jak styki przekaźnika,

#2 Symbole stycznika

Rys 4. Opis przyłączy stycznika

Symbol stycznika składa się z trzech części: cewki, styków głównych i styków dodatkowych.

  • Cewka w styczniku może być tylko jedna.
  • Styki główne przekaźnika są trzy i zawsze rysuje się je jako jeden symbol w postaci trzech styków.
  • Styki dodatkowe jako symbol, stosuje się tak samo jak styki przekaźnika. Może być ich kilka w zależności od stycznika i doczepianych modułów. Można je rysować nie koniecznie na tej samej stronie co cewka lub styki główne stycznika.

SYMBOL

OPIS

Czytanie schematów elektrycznych - Cewka przekaźnika

Cewka stycznika

symbol_cewka_stycznika

Cewka stycznika z opisem. Po lewej stronie cewki umieszcza się jej niepowtarzalną nazwę ID, w tym przypadku -ST1. Na schemacie nie może być więcej niż jedna cewka danego stycznika, tym samym nie może być dwóch cewek o tym samym ID. Pod ID na niektórych schematach można znaleźć opis, który ma pomóc w zidentyfikowaniu urządzenia np. firma, model, funkcje, napięcie cewki

 symbol_styki_glowne_stycznikaSymbol styków głównych stycznika. Styki główne zawsze są rysowane razem.
symbol1_stycznik

 

symbol_stycznik

Symbole całego stycznika. Cewka, styki główne i dwa styki dodatkowe NO i NC. Jeżeli taki symbol jest narysowany w jednej linii to ID (-ST1) może być przypisane tylko do cewki. Od cewki do ostatniego styku na większości schematach jest narysowana przerywana linia.

 Czytanie schematów elektrycznych - styk NCStyk dodatkowy NC, normalnie zamknięty, styk rozwierny, może mieć inne oznaczenia przyłączy, np 51 i 52, 61 i 62
Czytanie schematów elektrycznych - styk NOStyk dodatkowy NO, normalnie otwarty, styk zwierny, może mieć inne oznaczenia przyłączy, np 23 i 24, 33 i 34

#3 Jak czytać schematy elektryczne – Stycznik

Do wyjaśnienia działania stycznika przygotowałem schemat (Rys 5.) z opcją samo-podtrzymania pracy silnika. Dzięki połączeniu równoległemu przycisku START i dodatkowego styku NO stycznika możliwa jest ciągłość pracy silnika po puszczeniu przycisku START.

Rys. 5. Przykład - samo-podtrzymanie stycznika po wciśnięciu STARTRys. 5. Przykład – samo-podtrzymanie stycznika po wciśnięciu START

Schemat – PDF (Rys. 5).

Elementy:

  • RG1 – wyłącznik główny
  • Q1 – wyłącznik silnikowy
  • ST1 – stycznik ze stykiem dodatkowym
  • M1 – silnik trójfazowy
  • S2 – przycisk NC
  • S1 – przycisk NO
  • X1,X2 – złączki

Przeanalizujmy po kolei układ sterowania z rysunku 5:

  1. Aby silnik ruszył musimy załączyć wyłącznik główny -RG1, wyłącznik silnikowy -Q1, oraz cewkę stycznika -ST1. 
  2. Jeżeli załączymy wyłącznik silnikowy -Q1 to w obwodzie sterowania 24VDC styk -Q1(13,14) zamknie się.
  3. Przycisk STOP -S2 jest NC – normalnie zamknięty więc niewciśnięty przewodzi prąd.
  4. Wciskając przycisk START -S1 załączymy cewkę stycznika -ST1. Cewka załączy styki główne oraz zamknie styk dodatkowy NO stycznika – ST1 (13,14).
  5. Puszczając przycisk START -S1, cewka stycznika nadal będzie zasilana przez dodatkowe styki stycznika -ST1. Oznacza to, że silnik wystartował po jednokrotnym wciśnięciu przycisku START i nadal pracuje.
  6. Dopiero wyłączymy stycznik -ST1, przerywając obwód przyciskiem STOP -S2 lub po przeciążeniu silnika i zadziałaniu wyłącznika -Q1 (jego styk dodatkowy –Q1 13,14  po przeciążeniu się rozłączy).

Dodatkowe wnioski z rysunku 5:

  • Na schematach przy urządzeniach głównych (np. cewki, wyłączniki silnikowe) mogą pojawiać się dodatkowe niepodłączone symbole. Na rys. 5. widać że obok symbolu wyłącznika silnikowego -Q1 pojawił się niepodłączony styk NO 13,14. Jest to taki spis treści dodatkowych styków urządzenia, pod tym stykiem jest odniesienie do jego pozycji 1.3 (strona 1 kolumna 3). Jest to bardzo przydatne gdy wyłącznik silnikowy jest na jednej stronie a jego styk dodatkowy  znajduje się np. kilka stron dalej.
  • Przeanalizujcie jak by działał układ, gdybyśmy zabrali dodatkowy styk stycznika -ST1 (13,14). Po wciśnięciu START -S1 silnik by się uruchomił ale po puszczeniu natychmiast by się zatrzymał.
  • Zauważcie że silnik jest zasilany 400V i takie jest napięcie na stykach głównych stycznika natomiast cewka -ST1 jest zasilania napięciem stałym 24VDC.

#4 Styczniki na gotowym schemacie pompowni ścieków

warning

Pobierz schemat elektryczny

Do kursu potrzebny będzie Wam przykładowy schemat. W sieci znalazłem schemat elektryczny i AKPiA pompowni ścieków. Myślę że na początek wystarczy. Poniżej ta sama dokumentacja z trzech różnych źródeł. Jakby komuś nie działał link to prosimy o kontakt, wyślemy schemat.

SCHEMAT ELEKTRYCZNY – link 1.
SCHEMAT ELEKTRYCZNY – link 2.
SCHEMAT ELEKTRYCZNY – link 3.

Dokumentacja zawiera też opis i rysunki.

W przykładowym schemacie pompowni są dwa odbiorniki wysokoprądowe – pompy ściekowe, a zatem styczniki są dwa. Każdy silnik musi zostać zabezpieczony przed przeciążeniem, dlatego przed stykami głównymi stycznika znajduje się wyłącznik silnikowy. Styk dodatkowy stycznika został wykorzystany do zapalenia lampki oraz do przekazania sygnału do sterownika MT101. Na poniższych slajdach umieściłem komentarze dotyczące tych styczników:



Artykuł z serii: Kurs czytania schematów elektrycznych
9 listopada 2015 / Kategoria: , ,
  • Autor: Marcin Faszczewski
  • Założyłem blog i portal iAutomatyka.pl aby wspólnie z Automatykami, Firmami i Integratorami publikować i szerzyć informacje związane z automatyką.  Nazywamy to Projektem iAutomatyka!

    Od artykułów wyjaśniających zasady w świecie automatyki po wpisy informacyjne z wydarzeniami firm. Zapraszam Automatyków do założenia bezpłatnego konta i publikowania artykułów o automatyce razem z nami. Zapraszam też firmy do założenia profilu i umieszczenia swojej działalności w katalogu i na mapie automatyki jak i publikowania artykułów wśród społeczeństwa automatyków.

    Dołącz do projektu jako Integrator Automatyki.

    Dołącz do projektu jako Automatyk.

    Dołącz do projektu jako Firma, Producent, Dystrybutor.

  • Profil Autora
  • http://iautomatyka.pl/

CO O TYM MYŚLISZ? DODAJ KOMENTARZ!

  • Marcin Wiśniewski

    Bardzo prosty i wiele tłumaczący artykuł. Czy mógłbyś opisać zasadę działania przekaźników bezpieczeństwa(np. G9SA-TH301 lub innego) wraz z przykładem?

    • Witaj, dziękuję za opinię. Staram się pisać prostym językiem, aby czytelnik mógł bez większego wysiłku zrozumieć treść. Aktualnie jestem w trakcie przygotowywania kursu „Jak czytać schematy elektryczne i AKPiA” i chciałbym zachować logiczny ciąg tych lekcji. Wprowadzenie teraz artykułu o przekaźnikach bezpieczeństwa może wprowadzić dezorientację. Lekcja o zabezpieczeniach z pewnością się pojawi, lecz nie jestem w stanie powiedzieć kiedy 🙂 Zastanowię się też nad napisaniem oddzielnego artykułu na ten temat, wtedy pojawi się wcześniej.

  • Filip Sz

    Solidny materiał! Ogromny plus za pokazanie przykładów na schematach przemysłowych jak dla mnie bardzo praktyczny poradnik

    • Dobrze, że kurs zbiera pozytywne opinie! Aktualnie poszukuję kolejnego, większego obiektu przemysłowego ze schematami elektrycznymi. W międzyczasie chyba skorzystam z przykładowego schematu z programu WSCAD w wersji demo :).

  • Dawid

    Bardzo dobrze czyta mi się powyzszy kurs, wielkie brawa dla autora!

  • Mati

    Bardzo przydatna praca !!;)

  • Pingback: SZKOLENIE SIEMENS #1 Jadę do Gliwic • iAutomatyka.pl()

  • barkomarek

    Styczniki sa tez 4 polowe, nr LC1D128E7, 4 styki główne , 2 zwarte, 2 rozwarte stosowane do zmiany prędkości silników dwubiegowych-dwuuzwojeniowych.

    Oznaczenia styków pomocniczych: pierwsza cyfra to nr kolejny styku pomocniczego np. 11-12, czy 23-24. Druga cyfra jesli jest 1 – 2; to jest to normalnie zamknięty a cyfra 3-4 styk normalnie otwarty.

NAJNOWSZE OD UŻYTKOWNIKÓW I FIRM

Jak wgrywać plik GSD do sterowników Siemens w Step 7 – na przykładzie dalmierza SICK

Komunikacja PROFIBUS? Plik GSD? Siemens step 7? Już to gdzieś słyszałeś ;) ? Zobacz na przykładzie wymiany czujnika SICK jak wygląda aktualizacja pliku GSD w Simatic Manager. Zapraszamy na artykuł napisany przez członka naszej grupy Automatyk Może Więcej - Maciej Pala!

Jak wgrywać plik GSD do sterowników Siemens w Step 7 – na przykładzie dalmierza SICK

Pierwsze kroki wizualizacji w CoDeSys3 na przykładzie panelu HMI z PLC XV102 EATON

Aplikacja CODESYS 3 to nie tylko potężne środowisko programistyczne do opracowywania programów sterujących dla sterowników PLC. To jednocześnie bardzo przyjazne i zaawansowane narzędzie do tworzenia wizualizacji paneli HMI oraz wizualizacji przeglądarkowych. Zintegrowany edytor wykorzystuje zmienne aplikacji do sterowania elementami wizualizującymi w sposób dowolnie zaimplementowany przez użytkownika. Możliwości zmiany koloru, kształtu, położenia czy zakresu widoczności elementów

Pierwsze kroki wizualizacji w CoDeSys3 na przykładzie panelu HMI z PLC XV102 EATON

Arkanoid na HMI I PLC Siemens TP700 Comfort + S7-1200 – Artykuł nagrodzony!

Witam! Kiedyś musiał nastąpić ten dzień, kiedy publikuję tu swój pierwszy artykuł, więc o to i on. Jakiś czas temu opublikowałem film w którym pokazałem moją mini grę napisaną na S7-1200 i panelu TP700 Comfort. Powiem szczerze, że jestem w nie małym  szoku widząc jakie zainteresowanie on wywołał. Posypało się sporo pytań i próśb, więc

Arkanoid na HMI I PLC Siemens TP700 Comfort + S7-1200 – Artykuł nagrodzony!

Szkolenie video programowania serwomechanizmów Mitsubishi Electric

Zapraszamy na bezpłatne szkolenie, na którym dowiesz się jak łatwo zaprogramować aplikację z napędami serwo. Szkolenie bazuje na stanowisku testowym i prowadzi krok po kroku od konfiguracji po uruchomienie aplikacji. Jeśli zagadnienia związane z układami serwomechanizmów są Tobie nadal obce to zapoznaj się z filmami wyjaśniającymi podstawy, autorstwa Marcina Faszczewskiego z iAutomatyka.pl: Kurs Automatyki #6 Część

Szkolenie video programowania serwomechanizmów Mitsubishi Electric

Jak dodać artykuł, komunikat lub film z YouTube na iAutomatyka.pl

Główny cel Projektu iAutomatyka to Integracja Ludzi z Automatyką! Jako zespół iAutomatyka.pl staramy się dostarczać interesujących i wartościowych treści ale również umożliwiamy publikować razem z nami zarówno użytkownikom jak i firmom. Zanim dodasz publikację warto zapoznać się z zasadami publikacji na portalu iAutomatyka.pl. Musisz także mieć założone konto i być zalogowanym. Krok 1: Zaloguj się lub zarejestruj nowe konto Przyciski

Jak dodać artykuł, komunikat lub film z YouTube na iAutomatyka.pl

Zasady publikacji na Portalu iAutomatyka.pl

Główny cel Projektu iAutomatyka to Integracja Ludzi z Automatyką! Jako zespół iAutomatyka.pl staramy się dostarczać interesujących i wartościowych treści ale również umożliwiamy publikować razem z nami zarówno użytkownikom jak i firmom. Dodawanie artykułu, komunikatu lub filmu odbywa się online za pośrednictwem formularza. Artykuł można zapisać jako szkic do późniejszej edycji lub wysłać do redakcji. Wysłany artykuł

Zasady publikacji na Portalu iAutomatyka.pl

GODNE UWAGI

Automatyka domowa

Elektronika

KATEGORIE POSTÓW
Bądź na bieżąco!
POLECANY POST

Promocja na zestaw EATON: PLC/HMI + Moduł CAN + 16DIO + Licencja CoDeSys

Mamy dobre nowiny! Wspólnie z firmą EATON opracowaliśmy zestaw, który pozwoli na samodzielne programowanie PLC, budowanie wizualizacji HMI, utworzenie sieci komunikacyjnej CAN RS485 i Ethernet oraz sterowanie fizycznymi wejściami i wyjściami! Zestaw umożliwi również zbudowanie wizualizacji na przeglądarkę internetową co oznacza, że można przetestować zdalne sterowanie przez smartfon dzięki sieci np. WIFI.  Wszystko to zbudujemy

Promocja na zestaw EATON: PLC/HMI + Moduł CAN + 16DIO + Licencja CoDeSys

NAJNOWSZE POSTY
POLECANE FIRMY I PRODUKTY
Wydarzenia
Partnerzy Portalu iAutomatyka.pl

Wszystko stanie się prostsze po zalogowaniu :)

Przypomnij hasło

Nie masz konta? Zarejestruj się

Forgot your password?

Enter your account data and we will send you a link to reset your password.

Your password reset link appears to be invalid or expired.

Close
z

    Przetwarzamy pliki... jeszcze chwilka…