Partnerzy portalu iAutomatyka.pl

ZOSTAŃ PARTNEREM PORTALU

Korporacja Mitsubishi Electric, posiadająca 90 lat doświadczenia w zakresie dostarczania niezawodnych, wysokiej jakości innowacyjnych produktów w dziedzinie automatyki przemysłowej, produkcji, marketingu i sprzedaży urządzeń elektrycznych i elektronicznych. Programowalne sterowniki PLC, rozwiązania napędowe, roboty przemysłowe, panele dotykowe, wycinarki laserowe i sterownie CNC firmy Mitsubishi Electric zaliczają się do produktów najwydajniejszych na rynku i gwarantują sukcesy firmy już od ponad 30 lat.

WAGO jest producentem urządzeń automatyki przemysłowej i budynkowej oraz systemów połączeń dla elektrotechniki i elektroniki. Powstanie w 1951 roku firmy WAGO było wyrazem przekonania o słuszności obranego kierunku i stworzyło podwaliny pod dalszy rozwój technologii. Z czasem stała się ona standardem na całym świecie i teraz nie sposób wyobrazić sobie nowoczesnej instalacji elektrycznej czy systemu automatycznego sterowania bez wyrobów WAGO.

Eaton Electric jest producentem najwyższej jakości automatyki przemysłowej, aparatury sygnalizacyjnej, łączeniowej, zabezpieczającej i instalacyjnej oraz systemów rozdziału energii niskiego napięcia. Międzynarodowe nagrody oraz certyfikaty są dowodem, iż produkty Eaton Electric odpowiadają najnowszym standardom bezpieczeństwa i wymaganiom jakości. Wszystkie nasze wyroby gwarantują długoletnie działanie.

Generic selectors
Exact matches only
Szukaj w tytule
Search in content
Szukaj postów i artykułów
Search in pages
Szukaj w katalogu firm
Szukaj ofert pracy

Jak czytać schematy elektryczne? #2 PRZEKAŹNIKI

119095 wyświetleń

Przekaźniki są podstawowymi urządzeniami niemal w każdej instalacji elektrycznej i AKPiA. Zasada działania przekaźników jest prosta: wysterowanie cewki przekaźnika powoduje przekazanie sygnału dalej, przez styki.

Na wstępnie lekcji musimy zrozumieć jak działają przekaźniki, jakie są ich cechy i funkcje. Dopiero wtedy w pełni możemy zrozumieć jak odczytać symbole przekaźnika na schemacie.


W JAKIM PROGRAMIE RYSOWAĆ SCHEMATY ELEKTRYCZNE ?


 

#0 Działanie  przekaźnika elektromagnetycznego

W uproszczeniu, przekaźnik składa się z dwóch części: z cewki i styków. Jeżeli wysterujemy elektrycznie cewkę to styki się zamkną lub otworzą.

cewka – charakteryzuje się napięciem zasilania. Aby „uruchomić, wyzwolić” cewkę elektryczną należy zasilić ją prądem stałym lub zmiennym w zależności od typu cewki. Najczęściej spotykane cewki ze względu na napięcie zasilania to:

  • 12 VDC , 12 VAC,
  • 24 VDC, 24 VAC,
  • 230 VAC.

styki – charakteryzują się stanem (otwarte lub zamknięte) podczas spoczynku cewki i po jej wysterowaniu. W większości przypadków stosuje się trzy rodzaje styków:

  • NO – styk normalnie otwarty. Styk ten jest otwarty (nie przewodzi prądu), kiedy cewka nie jest wysterowana i zamyka się (przewodzi prąd), kiedy cewka jest wysterowana.
  • NC – styk normalnie zamknięty. Styk ten jest zamknięty, kiedy cewka nie jest wysterowana i otwiera się, kiedy cewka jest wysterowana.
  • NCNO (lub c/o ang. close/open)- styk przełączny między NC a NO.

Pamiętam jak pierwszy raz w życiu miałem z tym styczność i moja wyobraźnia była lekko zagubiona. Dlatego dla początkujących umieszczam film z YouTube użytkownika RS Elektronika, który szczegółowo tłumaczy jak działa przekaźnik:

Film można oglądać od 3:31.

 #1 Symbole przekaźnika

Symbol przekaźnika składa się z dwóch części – cewki i styków. Cewka w przekaźniku jest tylko jedna, natomiast styków w przekaźniku może być wiele. O liczbie i typie styków decyduje model przekaźnika. Między innymi możemy wyróżnić:

  • przekaźniki jednopolowe – posiadają jedne pole styków, zazwyczaj
    przełączne między NC a NO,
  • przekaźniki dwupolowe – posiadają 2 pola styków,
  • przekaźniki czteropolowe – posiadają 4 pola styków.

W przekaźniku dwupolowym podanie napięcia na cewkę przekaźnika wyzwoli przełączenie w dwóch polach styków na raz. Symbolika przekaźników na schematach elektrycznych została przedstawiona poniżej:

SYMBOL

OPIS

Czytanie schematów elektrycznych - Cewka przekaźnika

Cewka przekaźnika elektromagnetycznego

Czytanie schematów elektrycznych - Cewka przekaźnika z opisem

Cewka przekaźnika elektromagnetycznego z opisem. Po lewej stronie cewki umieszcza się jej niepowtarzalną nazwę ID, w tym przypadku -K2. Na schemacie nie może być więcej niż jedna cewka danego przekaźnika, tym samym nie może być dwóch cewek o tym samym ID. Pod ID na niektórych schematach można znaleźć opis, który ma pomóc w zidentyfikowaniu urządzenia np. firma, model, funkcje, napięcie cewki

 Czytanie schematów elektrycznych - styk c/o Symbol styku przełącznego NC NO (lub c/o ang. close/open).  Jeżeli styk jest narysowany na tej samej stornie co cewka do której należy oraz w tej samej linii co cewka, to styk może nie mieć dorysowanego ID.
 Czytanie schematów elektrycznych - styk c/o z opisem

Symbol styku przełącznego NC NO z opisem. Po lewej stronie styku umieszcza się ID przekaźnika (-K2) jeżeli:

  • styk jest narysowany na tej samej stronie ale nie po prawej stronie cewki i nie w tej samej linii co cewka,
  • styk jest narysowany na innej stronie, wtedy pod ID możemy spotkać index (/1.3 – strona 1 kolumna 3), który mówi nam gdzie na schemacie możemy odnaleźć cewkę do której należy ten styk
Czytanie schematów elektrycznych - przekaźnik

Czytanie schematów elektrycznych - przekaźnik

 Symbole całego przekaźnika 4 polowego c/o, tj. cewka ze stykami. 
Czytanie schematów elektrycznych - styk NCStyk NC, normalnie zamknięty, styk rozwierny
Czytanie schematów elektrycznych - styk NOStyk NO, normalnie otwarty, styk zwierny

#2 Przekaźniki na schematach elektrycznych – czytanie

No właśnie! O co chodzi z tym opisem normalnie otwarty, normalnie zamknięty. Dlaczego normalnie? Postaram się Wam to wyjaśnić. Normalnie – czyli w stanie przed wysterowaniem cewki. Schemat musi zostać narysowany w taki sposób, aby przedstawiał instalację w stanie przed podaniem napięcia zasilającego i przed wykonaniem jakiegokolwiek działania w układzie sterowania (np. przed wciśnięciem jakiegoś przycisku, przed wysterowaniem cewki itp). Przeanalizujmy poniższy wycinek schematu 1. Układ jest zasilany napięciem 24VDC. Wciśnięcie przycisku S1 spowoduje wysterowanie przekaźnika K2 i zmianę pozycji styków 11,12,14 oraz 21,22,24:

Rys. Prezentacja działania styków NC i NO

Schemat 1. Prezentacja działania styków NC i NO

Schemat 1 przedstawia układ elektryczny w stanie beznapięciowym i przed wykonaniem jakiejkolwiek czynności.

Po podaniu zasilania 24VDC na zaciski + i -:

  1. Cewka przekaźnika -K2 nie ma zasilania więc nie jest wysterowana, dlatego że przycisk -S1 nie jest wciśnięty.
  2. Na przyłączach 11,12,14 przejście jest tylko między przyłączami 11 i 12 więc lampka -H9 nie ma zasilania i nie świeci.
  3. Na przyłączach 21,22,24 przejście jest tylko między przyłączach 21 i 22 więc lampka -H10 ma zasilanie i świeci.

Po wciśnięciu przycisku -S1:

  1. Cewka przekaźnika -K2 ma zasilanie więc jest wysterowana.
  2. Na przyłączach 11,12,14 następuje zmiana przejścia z 11 i 12 na 11 i 14   więc lampka -H9 ma zasilanie i świeci
  3. Na przyłączach 21,22,24 następuje zmiana przejścia z 21 i 22 na 21 i 24   więc lampka -H10 nie ma zasilania i nie świeci.

Zupełnie odwrotną sytuację będziemy mieli jeżeli przycisk -S1 zamienimy na NC (-S2):

Rys. Prezentacja działania styków NC i NO

Schemat 2 . Prezentacja działania styków NC i NO

Po podaniu zasilania przed wciśnięciem -S2 od razu zaświeci lampka -H9, a lampka -H10 będzie zgaszona (ponieważ od razu po podaniu zasilania zadziała przekaźnik i przełączy styki). Następnie po wciśnięciu -S2 lampka -H9 zgaśnie a zapali się lampka -H10.

Jeżeli pierwszy raz masz styczność ze stykami NC i NO, to przeanalizuj proszę te dwa schematy.

#3 Przekaźniki na gotowym schemacie pompowni ścieków

warning

Pobierz schemat elektryczny

Do kursu potrzebny będzie Wam przykładowy schemat. W sieci znalazłem schemat elektryczny i AKPiA pompowni ścieków. Myślę że na początek wystarczy. Poniżej ta sama dokumentacja z trzech różnych źródeł. Jakby komuś nie działał link to prosimy o kontakt, wyślemy schemat.

SCHEMAT ELEKTRYCZNY – link 1.
SCHEMAT ELEKTRYCZNY – link 2.
SCHEMAT ELEKTRYCZNY – link 3.

Dokumentacja zawiera też opis i rysunki.

Na schemacie elektrycznym i AKPiA pompowni ścieków można znaleźć następujące modele przekaźników:

  • 10 zwykłych przekaźników elektromagnetycznych 4 polowych ze stykami c/o (od -K1 do -K10). finder_przekaznik
  • 1 przekaźnik czasowy (-PC1)
  • 1 przekaźnik bistabilny (-K11)

W tej lekcji skupimy się na przekaźnikach elektromagnetycznych, ze schematu pompowni ścieków wybrałem do analizy przekaźnik K5. Na poniższych slajdach dość szczegółowo wyjaśniłem jakie informacje możemy uzyskać na jego temat.

#4 Podsumowanie

Na uwagę zasługuje fakt, że schematy elektryczne i AKPiA mogą różnić się od siebie pod wieloma względami. Wygląd schematu zależy od wielu czynników a między innymi:

  • od Projektanta / Kreślarza i jego nawyków, umiejętności, wiedzy i cierpliwości.
  • od środowiska w jakim powstaje schemat (np. EPLAN, WSCAD, See Electrical itp)
  • od etyki projektowania, to jest stosowania norm (np. IEC)
  • od terminu „dead line” ukończenia projektu :), choć są projektanci i firmy, którzy ponad wszystko stawiają na jakość.

Na przykład: na przedstawionym obiekcie pompowni ścieków, zainstalowano przekaźniki czteropolowe ze stykami przełącznymi c/o (przełączne między NC a NO) tzn. takie:

Czytanie schematów elektrycznych - styk c/o

Jednak na schemacie pompowni ścieków narysowane są styki w taki sposób w jakim zostały wykorzystane, tj tylko przyłącza 11,14 (przyłącze 12 nie bierze udziału w układzie sterowania więc zostało pominięte w schemacie.)” :

Styk NO czytanie schematow elektrycznych2

Takie praktyki są dość często stosowane choć w mojej opinii, lepiej jest jak rysuje się cały symbol styku.

#5 Film z Kursu Automatyki

W trzecim odcinku Kursu Automatyki opowiadamy o sterowaniu ręcznym, ale cały czas pojawiają się zagadnienia związane ze stykami i przekaźnikami. Polecam obejrzeć cały odcinek.

Jeżeli masz jakieś wątpliwości, pytania lub uwagi to proszę napisz to w komentarzu.


Artykuł z serii: Kurs czytania schematów elektrycznych
2 listopada 2015 / Kategoria: , ,
  • Autor: Marcin Faszczewski
  • Założyłem blog i portal iAutomatyka.pl aby wspólnie z Automatykami, Firmami i Integratorami publikować i szerzyć informacje związane z automatyką.  Nazywamy to Projektem iAutomatyka!

    Od artykułów wyjaśniających zasady w świecie automatyki po wpisy informacyjne z wydarzeniami firm. Zapraszam Automatyków do założenia bezpłatnego konta i publikowania artykułów o automatyce razem z nami. Zapraszam też firmy do założenia profilu i umieszczenia swojej działalności w katalogu i na mapie automatyki jak i publikowania artykułów wśród społeczeństwa automatyków.

    Dołącz do projektu jako Integrator Automatyki.

    Dołącz do projektu jako Automatyk.

    Dołącz do projektu jako Firma, Producent, Dystrybutor.

  • Profil Autora
  • http://iautomatyka.pl/

CO O TYM MYŚLISZ? DODAJ KOMENTARZ!

  • Pingback: Sterownik PLC na schemacie elektrycznym automatyki. iAutomatyka.pl()

  • sebek

    czesc. podoba mi sie Twoj spsob przekazywania wiedzy. gdybys jeszcze pokazywal w praktyce jak to wszystko wyglada to juz calkiem bajka, moglbym placic za takie lekcje. mam pytanie odnosnie schematu na obrazie nr4(schematy przepompowni).
    Wczesniej napisales, ze schematy sa rysowane w stanie przed podaniem napiecia. wiec skroo na tym schemacie przekaznik k5 jest NC to po podaniu napiecia bedzie otwarty wiec lampka h9 powinna zgascac a Ty napisales ze styki zalacza lampke. wiem ze gdzies popelniam blad w rozumowaniu ale nie wiem gdzie, odpisz prosze tutaj badz na emaila.
    pozdrawiam

    • RH

      Autor bardzo dobrze napisał działanie tego schematu. Nie trzeba nic dodawać. Sebek, dużo zależy od tego czy przycisk jest wciśnięty czy nie. Jeśli jest podane zasilanie i przycisk jest wciśnięty, wtedy następuje zamiana stanu styków.

  • Karol

    chodzi o zdanie pod schematem 2, a mianowicie:
    „Po podaniu zasilania przed wciśnięciem -S2 od razu zaświeci lampka -H9. Następnie po wciśnięciu -S2 lampka -H9 zgaśnie a zapali się lampka -H10.”

    Nie powinno być odwrotnie? Tzn. po podaniu zasilania i przed przyciśnięciem przycisku S2 nie powinna się zapalić lampka H10, a po wciśnięciu przycisku lampka H9? Proszę o możliwie szybką odpowiedź i o wyrozumiałość jeśli jestem w błędzie. Pozdrawiam

    • Cantona

      dokładnie, te tez tak myślę..

  • SyL

    Zgadzam sie z przedmowcami.Bardzo potrzeba mi bylo tej wiedzy : prosto i skutecznie.
    Dziekuje.
    Pozdrawiam.

  • beer

    niestety kurs zawiera błędy i jeżeli ma być pomocny dla kogoś kto zaczyna temat to raczej wprowadza zamieszanie
    (Przykład działania przepompowni i przekaźnik suchobiegu )

    • Postaraj się zatem wyjaśnić na czym polega błąd. Jeśli faktycznie tak jest to zostanie poprawiony

  • Pingback: SZKOLENIE SIEMENS #1 Jadę do Gliwic • iAutomatyka.pl()

NAJNOWSZE OD UŻYTKOWNIKÓW I FIRM

Jak wgrywać plik GSD do sterowników Siemens w Step 7 – na przykładzie dalmierza SICK

Komunikacja PROFIBUS? Plik GSD? Siemens step 7? Już to gdzieś słyszałeś ;) ? Zobacz na przykładzie wymiany czujnika SICK jak wygląda aktualizacja pliku GSD w Simatic Manager. Zapraszamy na artykuł napisany przez członka naszej grupy Automatyk Może Więcej - Maciej Pala!

Jak wgrywać plik GSD do sterowników Siemens w Step 7 – na przykładzie dalmierza SICK

Pierwsze kroki wizualizacji w CoDeSys3 na przykładzie panelu HMI z PLC XV102 EATON

Aplikacja CODESYS 3 to nie tylko potężne środowisko programistyczne do opracowywania programów sterujących dla sterowników PLC. To jednocześnie bardzo przyjazne i zaawansowane narzędzie do tworzenia wizualizacji paneli HMI oraz wizualizacji przeglądarkowych. Zintegrowany edytor wykorzystuje zmienne aplikacji do sterowania elementami wizualizującymi w sposób dowolnie zaimplementowany przez użytkownika. Możliwości zmiany koloru, kształtu, położenia czy zakresu widoczności elementów

Pierwsze kroki wizualizacji w CoDeSys3 na przykładzie panelu HMI z PLC XV102 EATON

Arkanoid na HMI I PLC Siemens TP700 Comfort + S7-1200 – Artykuł nagrodzony!

Witam! Kiedyś musiał nastąpić ten dzień, kiedy publikuję tu swój pierwszy artykuł, więc o to i on. Jakiś czas temu opublikowałem film w którym pokazałem moją mini grę napisaną na S7-1200 i panelu TP700 Comfort. Powiem szczerze, że jestem w nie małym  szoku widząc jakie zainteresowanie on wywołał. Posypało się sporo pytań i próśb, więc

Arkanoid na HMI I PLC Siemens TP700 Comfort + S7-1200 – Artykuł nagrodzony!

Szkolenie video programowania serwomechanizmów Mitsubishi Electric

Zapraszamy na bezpłatne szkolenie, na którym dowiesz się jak łatwo zaprogramować aplikację z napędami serwo. Szkolenie bazuje na stanowisku testowym i prowadzi krok po kroku od konfiguracji po uruchomienie aplikacji. Jeśli zagadnienia związane z układami serwomechanizmów są Tobie nadal obce to zapoznaj się z filmami wyjaśniającymi podstawy, autorstwa Marcina Faszczewskiego z iAutomatyka.pl: Kurs Automatyki #6 Część

Szkolenie video programowania serwomechanizmów Mitsubishi Electric

Jak dodać artykuł, komunikat lub film z YouTube na iAutomatyka.pl

Główny cel Projektu iAutomatyka to Integracja Ludzi z Automatyką! Jako zespół iAutomatyka.pl staramy się dostarczać interesujących i wartościowych treści ale również umożliwiamy publikować razem z nami zarówno użytkownikom jak i firmom. Zanim dodasz publikację warto zapoznać się z zasadami publikacji na portalu iAutomatyka.pl. Musisz także mieć założone konto i być zalogowanym. Krok 1: Zaloguj się lub zarejestruj nowe konto Przyciski

Jak dodać artykuł, komunikat lub film z YouTube na iAutomatyka.pl

Zasady publikacji na Portalu iAutomatyka.pl

Główny cel Projektu iAutomatyka to Integracja Ludzi z Automatyką! Jako zespół iAutomatyka.pl staramy się dostarczać interesujących i wartościowych treści ale również umożliwiamy publikować razem z nami zarówno użytkownikom jak i firmom. Dodawanie artykułu, komunikatu lub filmu odbywa się online za pośrednictwem formularza. Artykuł można zapisać jako szkic do późniejszej edycji lub wysłać do redakcji. Wysłany artykuł

Zasady publikacji na Portalu iAutomatyka.pl

GODNE UWAGI

Automatyka domowa

Elektronika

KATEGORIE POSTÓW
Bądź na bieżąco!
POLECANY POST

Promocja na zestaw EATON: PLC/HMI + Moduł CAN + 16DIO + Licencja CoDeSys

Mamy dobre nowiny! Wspólnie z firmą EATON opracowaliśmy zestaw, który pozwoli na samodzielne programowanie PLC, budowanie wizualizacji HMI, utworzenie sieci komunikacyjnej CAN RS485 i Ethernet oraz sterowanie fizycznymi wejściami i wyjściami! Zestaw umożliwi również zbudowanie wizualizacji na przeglądarkę internetową co oznacza, że można przetestować zdalne sterowanie przez smartfon dzięki sieci np. WIFI.  Wszystko to zbudujemy

Promocja na zestaw EATON: PLC/HMI + Moduł CAN + 16DIO + Licencja CoDeSys

NAJNOWSZE POSTY
POLECANE FIRMY I PRODUKTY
Wydarzenia
Partnerzy Portalu iAutomatyka.pl

Wszystko stanie się prostsze po zalogowaniu :)

Przypomnij hasło

Nie masz konta? Zarejestruj się

Forgot your password?

Enter your account data and we will send you a link to reset your password.

Your password reset link appears to be invalid or expired.

Close
z

    Przetwarzamy pliki... jeszcze chwilka…