ZOSTAŃ PARTNEREM PORTALU

Firma Johnson Controls jest czołowym dostawcą sprzętu automatyki budynkowej, systemów kontroli oraz usług w zakresie ogrzewania, wentylacji, klimatyzacji i chłodnictwa, a także systemów zabezpieczeń.

KATALOG PRODUKTÓW

POZNAJ JOHNSON CONTROLS
logo_mitsubishi_mini

Mitsubishi Electric jest międzynarodową korporacją z branży elektrotechniki, elektryki, automatyki i robotyki, wytwarzającą niezawodne, wysokiej jakości produkty przeznaczone dla firm i indywidualnych klientów z całego świata.

NEWSY

POZNAJ MITSUBISHI ELECTRIC
Exact matches only
Szukaj w tytule
Search in content
Szukaj postów i artykułów
Search in pages
Szukaj w katalogu firm

Jak czytać schematy elektryczne? #2 PRZEKAŹNIKI

Jak czytać schematy elektryczne? #2 PRZEKAŹNIKI
Przekaźniki są podstawowymi urządzeniami niemal w każdej instalacji elektrycznej i AKPiA. Zasada działania przekaźników jest prosta: wysterowanie cewki przekaźnika powoduje przekazanie sygnału dalej, przez styki.

Na wstępnie lekcji musimy zrozumieć jak działają przekaźniki, jakie są ich cechy i funkcje. Dopiero wtedy w pełni możemy zrozumieć jak odczytać symbole przekaźnika na schemacie.


W JAKIM PROGRAMIE RYSOWAĆ SCHEMATY ELEKTRYCZNE ?


 

#0 Działanie  przekaźnika elektromagnetycznego

W uproszczeniu, przekaźnik składa się z dwóch części: z cewki i styków. Jeżeli wysterujemy elektrycznie cewkę to styki się zamkną lub otworzą.

cewka – charakteryzuje się napięciem zasilania. Aby „uruchomić, wyzwolić” cewkę elektryczną należy zasilić ją prądem stałym lub zmiennym w zależności od typu cewki. Najczęściej spotykane cewki ze względu na napięcie zasilania to:

  • 12 VDC , 12 VAC,
  • 24 VDC, 24 VAC,
  • 230 VAC.

styki – charakteryzują się stanem (otwarte lub zamknięte) podczas spoczynku cewki i po jej wysterowaniu. W większości przypadków stosuje się trzy rodzaje styków:

  • NO – styk normalnie otwarty. Styk ten jest otwarty (nie przewodzi prądu), kiedy cewka nie jest wysterowana i zamyka się (przewodzi prąd), kiedy cewka jest wysterowana.
  • NC – styk normalnie zamknięty. Styk ten jest zamknięty, kiedy cewka nie jest wysterowana i otwiera się, kiedy cewka jest wysterowana.
  • NCNO (lub c/o ang. close/open)- styk przełączny między NC a NO.

Pamiętam jak pierwszy raz w życiu miałem z tym styczność i moja wyobraźnia była lekko zagubiona. Dlatego dla początkujących umieszczam film z YouTube użytkownika RS Elektronika, który szczegółowo tłumaczy jak działa przekaźnik:

Film można oglądać od 3:31.

 #1 Symbole przekaźnika

Symbol przekaźnika składa się z dwóch części – cewki i styków. Cewka w przekaźniku jest tylko jedna, natomiast styków w przekaźniku może być wiele. O liczbie i typie styków decyduje model przekaźnika. Między innymi możemy wyróżnić:

  • przekaźniki jednopolowe – posiadają jedne pole styków, zazwyczaj
    przełączne między NC a NO,
  • przekaźniki dwupolowe – posiadają 2 pola styków,
  • przekaźniki czteropolowe – posiadają 4 pola styków.

W przekaźniku dwupolowym podanie napięcia na cewkę przekaźnika wyzwoli przełączenie w dwóch polach styków na raz. Symbolika przekaźników na schematach elektrycznych została przedstawiona poniżej:

SYMBOL

OPIS

Czytanie schematów elektrycznych - Cewka przekaźnika

Cewka przekaźnika elektromagnetycznego

Czytanie schematów elektrycznych - Cewka przekaźnika z opisem

Cewka przekaźnika elektromagnetycznego z opisem. Po lewej stronie cewki umieszcza się jej niepowtarzalną nazwę ID, w tym przypadku -K2. Na schemacie nie może być więcej niż jedna cewka danego przekaźnika, tym samym nie może być dwóch cewek o tym samym ID. Pod ID na niektórych schematach można znaleźć opis, który ma pomóc w zidentyfikowaniu urządzenia np. firma, model, funkcje, napięcie cewki

 Czytanie schematów elektrycznych - styk c/o Symbol styku przełącznego NC NO (lub c/o ang. close/open).  Jeżeli styk jest narysowany na tej samej stornie co cewka do której należy oraz w tej samej linii co cewka, to styk może nie mieć dorysowanego ID.
 Czytanie schematów elektrycznych - styk c/o z opisem

Symbol styku przełącznego NC NO z opisem. Po lewej stronie styku umieszcza się ID przekaźnika (-K2) jeżeli:

  • styk jest narysowany na tej samej stronie ale nie po prawej stronie cewki i nie w tej samej linii co cewka,
  • styk jest narysowany na innej stronie, wtedy pod ID możemy spotkać index (/1.3 – strona 1 kolumna 3), który mówi nam gdzie na schemacie możemy odnaleźć cewkę do której należy ten styk
Czytanie schematów elektrycznych - przekaźnik

Czytanie schematów elektrycznych - przekaźnik

 Symbole całego przekaźnika 4 polowego c/o, tj. cewka ze stykami. 
Czytanie schematów elektrycznych - styk NC Styk NC, normalnie zamknięty, styk rozwierny
Czytanie schematów elektrycznych - styk NO Styk NO, normalnie otwarty, styk zwierny

#2 Przekaźniki na schematach elektrycznych – czytanie

No właśnie! O co chodzi z tym opisem normalnie otwarty, normalnie zamknięty. Dlaczego normalnie? Postaram się Wam to wyjaśnić. Normalnie – czyli w stanie przed wysterowaniem cewki. Schemat musi zostać narysowany w taki sposób, aby przedstawiał instalację w stanie przed podaniem napięcia zasilającego i przed wykonaniem jakiegokolwiek działania w układzie sterowania (np. przed wciśnięciem jakiegoś przycisku, przed wysterowaniem cewki itp). Przeanalizujmy poniższy wycinek schematu 1. Układ jest zasilany napięciem 24VDC. Wciśnięcie przycisku S1 spowoduje wysterowanie przekaźnika K2 i zmianę pozycji styków 11,12,14 oraz 21,22,24:

Rys. Prezentacja działania styków NC i NO

Schemat 1. Prezentacja działania styków NC i NO

Schemat 1 przedstawia układ elektryczny w stanie beznapięciowym i przed wykonaniem jakiejkolwiek czynności.

Po podaniu zasilania 24VDC na zaciski + i -:

  1. Cewka przekaźnika -K2 nie ma zasilania więc nie jest wysterowana, dlatego że przycisk -S1 nie jest wciśnięty.
  2. Na przyłączach 11,12,14 przejście jest tylko między przyłączami 11 i 12 więc lampka -H9 nie ma zasilania i nie świeci.
  3. Na przyłączach 21,22,24 przejście jest tylko między przyłączach 21 i 22 więc lampka -H10 ma zasilanie i świeci.

Po wciśnięciu przycisku -S1:

  1. Cewka przekaźnika -K2 ma zasilanie więc jest wysterowana.
  2. Na przyłączach 11,12,14 następuje zmiana przejścia z 11 i 12 na 11 i 14   więc lampka -H9 ma zasilanie i świeci
  3. Na przyłączach 21,22,24 następuje zmiana przejścia z 21 i 22 na 21 i 24   więc lampka -H10 nie ma zasilania i nie świeci.

Zupełnie odwrotną sytuację będziemy mieli jeżeli przycisk -S1 zamienimy na NC (-S2):

Rys. Prezentacja działania styków NC i NO

Schemat 2 . Prezentacja działania styków NC i NO

Po podaniu zasilania przed wciśnięciem -S2 od razu zaświeci lampka -H9, a lampka -H10 będzie zgaszona (ponieważ od razu po podaniu zasilania zadziała przekaźnik i przełączy styki). Następnie po wciśnięciu -S2 lampka -H9 zgaśnie a zapali się lampka -H10.

Jeżeli pierwszy raz masz styczność ze stykami NC i NO, to przeanalizuj proszę te dwa schematy.

#3 Przekaźniki na gotowym schemacie pompowni ścieków

warning Do kursu potrzebny będzie Wam przykładowy schemat. W sieci znalazłem schemat elektryczny i AKPiA pompowni ścieków. Myślę że na początek wystarczy, oto linki:


SCHEMAT ELEKTRYCZNY – link 1.

SCHEMAT ELEKTRYCZNY – link 2.

SCHEMAT ELEKTRYCZNY – link 3.


Dokumentacja zawiera też opis i rysunki.

Na schemacie elektrycznym i AKPiA pompowni ścieków można znaleźć następujące modele przekaźników:

  • 10 zwykłych przekaźników elektromagnetycznych 4 polowych ze stykami c/o (od -K1 do -K10). finder_przekaznik
  • 1 przekaźnik czasowy (-PC1)
  • 1 przekaźnik bistabilny (-K11)

W tej lekcji skupimy się na przekaźnikach elektromagnetycznych, ze schematu pompowni ścieków wybrałem do analizy przekaźnik K5. Na poniższych slajdach dość szczegółowo wyjaśniłem jakie informacje możemy uzyskać na jego temat.

#4 Podsumowanie

Na uwagę zasługuje fakt, że schematy elektryczne i AKPiA mogą różnić się od siebie pod wieloma względami. Wygląd schematu zależy od wielu czynników a między innymi:

  • od Projektanta / Kreślarza i jego nawyków, umiejętności, wiedzy i cierpliwości.
  • od środowiska w jakim powstaje schemat (np. EPLAN, WSCAD, See Electrical itp)
  • od etyki projektowania, to jest stosowania norm (np. IEC)
  • od terminu „dead line” ukończenia projektu :), choć są projektanci i firmy, którzy ponad wszystko stawiają na jakość.

Na przykład: na przedstawionym obiekcie pompowni ścieków, zainstalowano przekaźniki czteropolowe ze stykami przełącznymi c/o (przełączne między NC a NO) tzn. takie:

Czytanie schematów elektrycznych - styk c/o

Jednak na schemacie pompowni ścieków narysowane są styki w taki sposób w jakim zostały wykorzystane, tj tylko przyłącza 11,14 (przyłącze 12 nie bierze udziału w układzie sterowania więc zostało pominięte w schemacie.)” :

Styk NO czytanie schematow elektrycznych2

Takie praktyki są dość często stosowane choć w mojej opinii, lepiej jest jak rysuje się cały symbol styku.

Jeżeli masz jakieś wątpliwości, pytania lub uwagi to proszę napisz to w komentarzu.

KURSY NA PORTALU IAUTOMATYKA.PL

KURS LEKCJA ODNOŚNIK
JAK CZYTAĆ SCHEMATY ELEKTRYCZNE?
Jak czytać schematy elektryczne i AKPiA #0 WSTĘP DO KURSU Więcej…
Jak czytać schematy elektryczne i AKPiA #1 ZŁĄCZKI I LISTWY ZACISKOWE Więcej…
Jak czytać schematy elektryczne i AKPiA #2 PRZEKAŹNIKI Więcej…
Jak czytać schematy elektryczne i AKPiA #3 STYCZNIKI Więcej…
Jak czytać schematy elektryczne i AKPiA #4 STYKI, PRZYCISKI, CZUJNIKI Więcej…
Jak czytać schematy elektryczne i AKPiA #5 UKŁADY STEROWANIA cz. 1/2 Więcej…
Jak czytać schematy elektryczne i AKPiA #6 UKŁADY STEROWANIA cz. 2/2 Więcej…
Jak czytać schematy elektryczne i AKPiA #7 SYMBOLE ZABEZPIECZEŃ Więcej…
Jak czytać schematy elektryczne i AKPiA #8 STEROWNIK PLC cz. 1/2 Więcej…
Jak czytać schematy elektryczne i AKPiA #9 STEROWNIK PLC cz. 2/2 Więcej…
BAZA SYMBOLI ELEKTRYCZNYCH I AUTOMATYKI #10 CEWKI ELEKTRYCZNE Więcej…
BAZA SYMBOLI ELEKTRYCZNYCH I AUTOMATYKI #11 PRZYCISKI I PRZEŁĄCZNIKI (NAPĘDY STYKÓW) Więcej…
BAZA SYMBOLI ELEKTRYCZNYCH I AUTOMATYKI #12 ZABEZPIECZENIA Więcej…
KURSY AUTOMATYKI
VIDEO KURS AUTOMATYKI #1 NAPIĘCIE ELEKTRYCZNE, STANOWISKO, ZASILANIE Więcej…
VIDEO KURS AUTOMATYKI #2 ZABEZPIECZENIE I ZASILANIE URZĄDZEŃ Więcej…
VIDEO KURS AUTOMATYKI #3 UKŁAD STEROWANIA RĘCZNEGO Więcej…
VIDEO KURS AUTOMATYKI #4 STEROWNIK PLC Więcej…
VIDEO KURS AUTOMATYKI #5 TESTY FATEK I WEINTEK Więcej…
VIDEO KURS AUTOMATYKI #5.1 POMIARY ANALOGOWE 4-20mA i 0-10V. Więcej…
VIDEO KURS AUTOMATYKI #5.2 JAK ZROBIĆ ZADAJNIK PĘTLI PRĄDOWEJ 4-20mA. Więcej…
VIDEO KURS AUTOMATYKI #5.3 POMIAR TEMPERATURY CZUJNIKIEM PT100 Więcej…
VIDEO KURS AUTOMATYKI #5.4 SZABLON DO PANELI WEINTEK 800 x 480. Więcej…
VIDEO KURS AUTOMATYKI #5.5 SILNIK KROKOWY I STEROWNIK PLC FATEK. Więcej…
VIDEO KURS AUTOMATYKI #6.1 SERWOMECHANIZMY MITSUBISHI – BUDOWA I DZIAŁANIE Więcej…
VIDEO KURS AUTOMATYKI #6.2 SERWOMECHANIZMY MITSUBISHI – PODŁĄCZENIE I PROGRAMOWANIE Więcej…
VIDEO KURS AUTOMATYKI #6.2 SERWOMECHANIZMY MITSUBISHI – FUNKCJE STOSOWANE W PRAKTYCE Więcej…
WIĘCEJ WIEDZY
WIĘCEJ WIEDZY KURS REGULACJI PID W WIRTUALNYM LABORATORIUM (33 LEKCJE) Więcej…
WIĘCEJ WIEDZY JAK DOBRAĆ ZASILACZ DO STEROWANIA PLC Więcej…
WIĘCEJ WIEDZY REGULATOR PID W STEROWNIKU SIEMENS S7-300 (TIA PORTAL) Więcej…
WIĘCEJ WIEDZY DOBÓR I ZASTOSOWANIE PRZEMIENNIKÓW CZĘSTOTLIWOŚCI (FALOWNIKÓW) Więcej…
WIĘCEJ WIEDZY ZASADY STEROWANIA I ZABEZPIECZENIA SILNIKÓW ELEKTRYCZNYCH Więcej…

2 listopada 2015 / Kategoria: , ,
  • Autor: Marcin Faszczewski
  • Założyłem blog i portal iAutomatyka.pl aby publikować i szerzyć informacje związane z automatyką. Od artykułów wyjaśniających zasady w świecie automatyki po posty informacyjne z wydarzeniami firm. Zapraszam czytelników do założenia konta i publikowania postów o automatyce razem z nami. Zapraszam też firmy do założenia profilu i umieszczenia swojej działalności w katalogu i na mapie automatyki jak i publikowania postów wśród społeczeństwa automatyków.
  • Więcej wpisów
  • http://iautomatyka.pl/
  • Pingback: Sterownik PLC na schemacie elektrycznym automatyki. iAutomatyka.pl()

  • sebek

    czesc. podoba mi sie Twoj spsob przekazywania wiedzy. gdybys jeszcze pokazywal w praktyce jak to wszystko wyglada to juz calkiem bajka, moglbym placic za takie lekcje. mam pytanie odnosnie schematu na obrazie nr4(schematy przepompowni).
    Wczesniej napisales, ze schematy sa rysowane w stanie przed podaniem napiecia. wiec skroo na tym schemacie przekaznik k5 jest NC to po podaniu napiecia bedzie otwarty wiec lampka h9 powinna zgascac a Ty napisales ze styki zalacza lampke. wiem ze gdzies popelniam blad w rozumowaniu ale nie wiem gdzie, odpisz prosze tutaj badz na emaila.
    pozdrawiam

    • RH

      Autor bardzo dobrze napisał działanie tego schematu. Nie trzeba nic dodawać. Sebek, dużo zależy od tego czy przycisk jest wciśnięty czy nie. Jeśli jest podane zasilanie i przycisk jest wciśnięty, wtedy następuje zamiana stanu styków.

  • Karol

    chodzi o zdanie pod schematem 2, a mianowicie:
    „Po podaniu zasilania przed wciśnięciem -S2 od razu zaświeci lampka -H9. Następnie po wciśnięciu -S2 lampka -H9 zgaśnie a zapali się lampka -H10.”

    Nie powinno być odwrotnie? Tzn. po podaniu zasilania i przed przyciśnięciem przycisku S2 nie powinna się zapalić lampka H10, a po wciśnięciu przycisku lampka H9? Proszę o możliwie szybką odpowiedź i o wyrozumiałość jeśli jestem w błędzie. Pozdrawiam

    • Cantona

      dokładnie, te tez tak myślę..

  • SyL

    Zgadzam sie z przedmowcami.Bardzo potrzeba mi bylo tej wiedzy : prosto i skutecznie.
    Dziekuje.
    Pozdrawiam.

  • beer

    niestety kurs zawiera błędy i jeżeli ma być pomocny dla kogoś kto zaczyna temat to raczej wprowadza zamieszanie
    (Przykład działania przepompowni i przekaźnik suchobiegu )

    • Postaraj się zatem wyjaśnić na czym polega błąd. Jeśli faktycznie tak jest to zostanie poprawiony

  • Pingback: SZKOLENIE SIEMENS #1 Jadę do Gliwic • iAutomatyka.pl()

NAJNOWSZE WPISY
POLECANE FIRMY

Wszystko stanie się prostsze po zalogowaniu :)

Przypomnij hasło

Nie masz konta? Zarejestruj się

Forgot your password?

Enter your account data and we will send you a link to reset your password.

Close
z

Przetwarzamy pliki... jeszcze chwilka…